Câu chuyện bắt đầu từ khoảng tháng 3 đến tháng 5 năm 2025. Một doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu tại Việt Nam đã ký kết hợp đồng bán 21 container hàng cho một đối tác tại Karachi, Pakistan. Đáng chú ý là trong quá trình thương thảo, bên bán đã không yêu cầu bên mua đặt cọc tiền hàng. Việc tin tưởng quá mức vào những hồ sơ năng lực ban đầu của đối tác đã tạo kẽ hở lớn cho rủi ro phát sinh.
Đối tác nước ngoài đã sử dụng rất nhiều pháp nhân trung gian khác nhau để giao dịch. Cách làm này nhằm mục đích tạo dựng một vẻ ngoài uy tín, khiến phía doanh nghiệp Việt Nam tin rằng đây là một tập đoàn lớn có hệ thống chân rết rộng khắp. Chính sự chủ quan này đã dẫn đến việc 20 container hàng đầu tiên được vận chuyển thuận lợi đến cảng Karachi trong khoảng thời gian từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 7 năm 2025.
Tuy nhiên, ngay khi hàng cập cảng, bộ mặt thật của đối tác bắt đầu lộ diện. Thay vì thanh toán đúng hạn như cam kết trong hợp đồng, phía mua liên tục đưa ra các lý do thiếu thuyết phục để trì hoãn. Họ đưa ra các hứa hẹn mang tính hình thức, thông báo rằng tiền đang được xử lý tại ngân hàng hoặc đang chờ xác nhận từ các bộ phận liên quan. Thực tế, đây chỉ là đòn tâm lý nhằm kéo dài thời gian, đẩy doanh nghiệp xuất khẩu vào thế bị động.
Trong suốt quá trình trì hoãn từ tháng 5 đến tháng 9 năm 2025, đối tác liên tục gửi các chứng từ chuyển tiền giả cho phía Việt Nam. Những loại giấy tờ này được làm rất tinh vi, khiến người xem dễ lầm tưởng rằng giao dịch đang được thực hiện. Bên cạnh đó, họ còn yêu cầu doanh nghiệp bổ sung thêm các bộ hồ sơ không cần thiết, mục đích chính là để hàng hóa tiếp tục nằm lại tại cảng.
Việc hàng hóa lưu lại cảng quá lâu đã làm phát sinh những khoản chi phí cực kỳ lớn. Phí lưu container và phí lưu bãi tăng dần theo từng ngày. Đối với ngành logistics, việc kẹt hàng tại cảng ngoại quốc là một kịch bản tồi tệ nhất. Nó không chỉ gây thiệt hại trực tiếp về tiền mặt mà còn làm tắc nghẽn dòng vốn của doanh nghiệp. Khi chi phí lưu kho bãi đã lên đến con số khổng lồ, đối tác bắt đầu tung ra đòn quyết định.
Họ lợi dụng tâm lý lo sợ mất trắng hàng của doanh nghiệp Việt Nam để gây sức ép giảm giá. Đối tác yêu cầu giảm sâu tới 25% so với giá trị hợp đồng ban đầu. Mức giá này thấp hơn rất nhiều so với giá thị trường tại thời điểm đó. Đứng trước rủi ro hàng hóa có thể bị chính quyền sở tại tịch thu hoặc tiêu hủy do quá thời hạn lưu cảng, doanh nghiệp hồ tiêu thiệt hại gần 600.000 USD đã buộc phải chấp nhận điều chỉnh giá để cứu vãn một phần tài sản.
Dù đã chấp nhận xuống nước và giảm giá bán, nhưng phía đối tác vẫn tiếp tục chây ì. Họ không thực hiện nghĩa vụ thanh toán ngay cả khi đã đạt được thỏa thuận mới. Đến cuối năm 2025, vụ việc vẫn kéo dài dai dẳng với những lần gửi chứng từ giả liên tiếp. Kết quả cuối cùng là doanh nghiệp chỉ xử lý được một phần nhỏ hàng hóa và phải gánh chịu tổng mức thiệt hại ước tính khoảng 15 tỷ đồng.
Khoản lỗ này bao gồm phần giảm giá cưỡng ép, chi phí logistics tại cảng và sự sụt giảm giá trị hàng hóa do lưu kho quá lâu. Nghiêm trọng hơn, sự cố này còn gây ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín của doanh nghiệp với các đối tác vận tải và hệ thống ngân hàng. Dòng tiền bị đứt gãy khiến hoạt động sản xuất kinh doanh bị đình trệ trong một thời gian dài. Qua vụ việc doanh nghiệp hồ tiêu thiệt hại gần 600.000 USD, chúng ta thấy rõ một phương thức lừa đảo có tính toán rất kỹ lưỡng về mặt thời gian và chi phí vận hành cảng biển.
Theo nhận định từ Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), các doanh nghiệp cần phải thay đổi tư duy trong giao dịch quốc tế. VPSA nhấn mạnh rằng không nên giao hàng khi chưa có các biện pháp đảm bảo thanh toán an toàn. Những hình thức như đặt cọc ít nhất 30%, sử dụng thư tín dụng (L/C) không hủy ngang hoặc bảo lãnh ngân hàng là những yêu cầu bắt buộc để phòng tránh rủi ro.
Việc xác minh đối tác phải được thực hiện qua nhiều kênh độc lập. Doanh nghiệp nên chủ động liên hệ với Thương vụ Việt Nam tại nước sở tại để tìm hiểu về lịch sử hoạt động của khách hàng. Các điều khoản trong hợp đồng ngoại thương cần được quy định chặt chẽ về việc xử lý hàng hóa tại cảng khi có tranh chấp phát sinh. Đặc biệt, doanh nghiệp không nên quá tin tưởng vào những pháp nhân trung gian không rõ nguồn gốc.
Thực tế trong năm 2024 và 2025 cho thấy, kịch bản lừa đảo này không mới nhưng vẫn có nhiều đơn vị mắc bẫy. Các đối tượng thường đặt hàng số lượng rất lớn để tạo niềm tin ảo, sau đó dùng chiêu bài kéo dài thời gian để ép giá. Ngành logistics đóng vai trò quan trọng trong việc tư vấn cho chủ hàng về các rủi ro tại cảng đích. Việc lựa chọn những đơn vị vận chuyển có kinh nghiệm và am hiểu thị trường bản địa sẽ giúp doanh nghiệp có thêm một lớp bảo vệ.
Tình hình ngành hồ tiêu và bài học cho tương lai
Năm 2025 là một năm thành công về mặt kim ngạch của ngành hồ tiêu Việt Nam khi đạt kỷ lục 1,66 tỷ USD. Giá xuất khẩu bình quân tăng mạnh đã giúp nhiều doanh nghiệp thu về lợi nhuận lớn. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những rủi ro thương mại ngày càng phức tạp. Sự việc doanh nghiệp hồ tiêu thiệt hại gần 600.000 USD là bài học xương máu về việc kiểm soát rủi ro trong bối cảnh thị trường biến động.
Quản trị chuỗi cung ứng không chỉ là việc đưa hàng từ điểm A đến điểm B mà còn là quản trị về mặt pháp lý và tài chính. Doanh nghiệp cần xây dựng một quy trình làm việc chuẩn hóa, từ khâu thẩm định khách hàng đến khâu theo dõi dòng tiền. Việc đầu tư vào kiến thức nghiệp vụ cho đội ngũ nhân sự xuất nhập khẩu là điều vô cùng cần thiết. Đừng vì nôn nóng chốt đơn hàng lớn mà bỏ qua các bước kiểm tra an toàn cơ bản.
Kết luận lại, vụ việc doanh nghiệp hồ tiêu thiệt hại gần 600.000 USD tại Pakistan cho thấy sự tinh vi của các tổ chức tội phạm thương mại quốc tế. Để phát triển bền vững, các doanh nghiệp Việt Nam cần liên kết chặt chẽ với nhau và với các hiệp hội ngành nghề. Chỉ có sự minh bạch và cẩn trọng mới giúp chúng ta đứng vững trên sân chơi toàn cầu vốn đầy rẫy những cạm bẫy thanh toán khó lường.
Hy vọng thông tin này sẽ giúp các chủ doanh nghiệp và những người làm trong ngành vận tải biển có cái nhìn sâu sắc hơn để bảo vệ quyền lợi của mình. Đội ngũ VDM Forwarder thấu hiểu nỗi lo của chủ hàng và sẵn sàng đồng hành cùng quý khách thông qua các giải pháp trong dịch vụ logistics chuyên nghiệp. Việc hỗ trợ tối đa để bảo vệ lợi ích và sự an toàn cho mọi đơn hàng xuất nhập khẩu là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi.
Nhận bảng giá dịch vụ vận chuyển và tư vấn giải pháp logistics tối ưu từ chuyên gia của chúng tôi.
Chúng tôi luôn sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ bạn 24/7.
