Theo những số liệu mới nhất từ Cục Đường bộ Việt Nam, vận tải đường bộ hiện đang đảm nhận một khối lượng công việc khổng lồ. Cụ thể, loại hình này chiếm khoảng 75% tổng khối lượng hàng hóa lưu thông và hơn 90% lượng hành khách di chuyển. Sự linh hoạt của xe tải, xe container là điều không thể phủ nhận vì khả năng đi sâu vào từng ngõ ngách, kho bãi hay nhà máy. Tuy nhiên, việc quá tập trung vào một phương thức duy nhất đã dẫn đến tình trạng chi phí logistics của Việt Nam dao động ở mức 16,8 đến 17% GDP. Con số này cao hơn rất nhiều so với mức trung bình 10,6% của thế giới.
Khi chi phí vận chuyển cao, giá thành sản phẩm đến tay người tiêu dùng cũng tăng theo, khiến hàng hóa của chúng ta khó lòng cạnh tranh với các nước trong khu vực. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải nhanh chóng đẩy mạnh vận tải đa phương thức để san sẻ gánh nặng cho đường bộ. Chúng ta cần tận dụng tốt hơn ưu thế của đường thủy, đường sắt và đường hàng không để tạo nên một hệ thống vận hành trơn tru hơn.
Dù hệ thống đường cao tốc, quốc lộ đã có những bước tiến dài với hơn 3.300 km được đưa vào khai thác, nhưng sự liên kết giữa các loại hình giao thông vẫn còn nhiều lúng túng. Chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy một số khó khăn đang tồn tại như sau:
Những hạn chế này khiến việc triển khai vận tải đa phương thức chưa đạt được hiệu quả như mong đợi. Các chủ hàng vẫn có xu hướng chọn đường bộ vì sự tiện lợi trước mắt, dù biết rằng chi phí về lâu dài sẽ cao hơn so với việc kết hợp nhiều phương thức lại với nhau.
Để tạo đà cho vận tải đa phương thức bứt phá, các cơ quan chức năng đã đề xuất nhiều nhóm giải pháp cụ thể. Trước hết là việc rà soát và bổ sung quy hoạch các tuyến đường kết nối trực tiếp với các đầu mối vận chuyển hàng hóa lớn. Thay vì để các dự án cảng biển, sân bay hoạt động rồi mới tính đến đường vào, chúng ta cần tính toán phương án giao thông ngay từ khâu bắt đầu dự án.
Bên cạnh đó, việc ưu tiên vốn ngân sách và thu hút đầu tư từ các nguồn lực xã hội vào các dự án liên kết là vô cùng quan trọng. Các khu vực có nhu cầu vận chuyển lớn hoặc có nguy cơ quá tải trong tương lai gần cần được ưu tiên nâng cấp hạ tầng trước. Khi đường sá thông thoáng và các ga tàu, cảng biển được liên kết liền mạch, doanh nghiệp sẽ tự tin hơn trong việc lựa chọn vận tải đa phương thức cho những chuyến hàng đi xa.
Một điểm sáng đáng chú ý là sự phát triển của tuyến cao tốc Bắc Nam phía Đông. Tuyến đường này khi hoàn thiện sẽ đóng vai trò là trục xương sống, liên kết chặt chẽ các hành lang kinh tế và các cảng biển lớn như Lạch Huyện hay Cái Mép Thị Vải. Đây chính là tiền đề để hình thành các chuỗi vận tải liên hoàn, giúp hàng hóa lưu thông nhanh chóng từ Bắc vào Nam với chi phí tối ưu nhất cho doanh nghiệp.
Ngoài việc xây dựng đường sá hay cầu cống, việc tăng cường kết nối mềm cũng là yếu tố then chốt để phát triển vận tải đa phương thức. Kết nối mềm ở đây chính là việc ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào quản lý vận hành hằng ngày.
Việc sử dụng hợp đồng điện tử, hóa đơn điện tử và các hệ thống theo dõi hành trình hàng hóa theo thời gian thực giúp các bên liên quan phối hợp nhịp nhàng hơn. Thay vì phải chờ đợi làm thủ tục giấy tờ tại mỗi điểm trung chuyển, việc kiểm tra chuyên ngành một lần sẽ giúp rút ngắn thời gian chờ đợi đáng kể. Khi thông tin được minh bạch và cập nhật liên tục, chủ hàng có thể dễ dàng điều phối phương tiện, chọn lựa thời điểm bốc dỡ phù hợp để tránh tình trạng xe chờ tàu hoặc tàu chờ xe.
Chuyển đổi số không đơn thuần là sử dụng máy tính, mà là thay đổi cách chúng ta làm việc trong ngành vận tải. Khi các đơn vị như VDM Forwarder áp dụng công nghệ vào quy trình, khách hàng sẽ nhận được dịch vụ chuyên nghiệp hơn, an toàn hơn và đặc biệt là giá cả cạnh tranh hơn nhờ tối ưu hóa được các nguồn lực sẵn có.
Việc đẩy mạnh vận tải đa phương thức mang lại lợi ích to lớn không chỉ cho doanh nghiệp mà còn cho cả nền kinh tế và môi trường sống. Về mặt kinh tế, sự kết hợp giữa đường thủy và đường bộ giúp giảm áp lực bảo trì đường bộ, kéo dài tuổi thọ hạ tầng giao thông quốc gia. Về mặt môi trường, vận tải đường thủy và đường sắt phát thải ít hơn nhiều so với xe tải, góp phần thực hiện mục tiêu logistics xanh mà chúng ta đang hướng tới.
Đối với các chủ hàng, việc sử dụng dịch vụ vận tải đa phương thức giúp họ có thêm nhiều lựa chọn linh hoạt. Trong trường hợp đường bộ gặp sự cố hoặc thời tiết xấu gây ùn tắc, hàng hóa vẫn có thể về đích đúng hạn thông qua đường biển hoặc đường sắt. Sự đa dạng này tạo ra một mạng lưới vận chuyển bền bỉ, giúp chuỗi cung ứng không bị đứt gãy trước những biến động bất ngờ của thị trường.
Là một đơn vị hoạt động lâu năm trong lĩnh vực logistics tại Việt Nam, VDM Forwarder luôn thấu hiểu những khó khăn mà khách hàng gặp phải do rào cản hạ tầng. Chúng tôi không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ và tìm kiếm những phương án vận chuyển tối ưu nhất. Việc kết hợp nhịp nhàng giữa vận tải đường biển và đường bộ nội địa là thế mạnh giúp chúng tôi giúp khách hàng tiết kiệm chi phí vận hành đáng kể.
Chúng tôi tin rằng, với những nỗ lực từ phía nhà nước trong việc hoàn thiện hạ tầng và sự chủ động của doanh nghiệp trong việc áp dụng công nghệ, vận tải đa phương thức tại Việt Nam sẽ sớm có những bước nhảy vọt. Sự liên kết đồng bộ sẽ giúp hàng hóa Việt đi xa hơn, nhanh hơn và cạnh tranh tốt hơn trên bản đồ giao thương toàn cầu.
Tóm lại, việc khơi thông các liên kết hạ tầng không chỉ là bài toán của riêng ngành giao thông mà là yêu cầu sống còn của toàn ngành logistics. Khi hạ tầng được đầu tư đúng tầm, công nghệ được áp dụng triệt để, vận tải đa phương thức sẽ thực sự trở thành động cơ mạnh mẽ thúc đẩy kinh tế Việt Nam phát triển bền vững trong những năm tới.
