Bài viết tập trung phân tích những cảng biển trọng điểm, năng lực khai thác và các yếu tố doanh nghiệp cần lưu ý khi tổ chức vận chuyển đường biển. Qua đó hỗ trợ doanh nghiệp đưa ra quyết định logistic hiệu quả hơn trong thực tế.
Việt Nam hiện sở hữu hệ thống cảng biển trải dài từ Bắc vào Nam, phục vụ trực tiếp cho hoạt động vận chuyển đường biển nội địa và quốc tế.
Cảng biển là nơi tàu cập bến, xếp dỡ hàng hóa và thực hiện các thủ tục liên quan đến hải quan, kiểm tra chuyên ngành. Phần lớn hàng hóa xuất nhập khẩu của Việt Nam hiện nay được vận chuyển đường biển nhờ chi phí hợp lý và khả năng chuyên chở khối lượng lớn.
Hiệu quả khai thác cảng ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian giao hàng, chi phí lưu container và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Theo quy hoạch phát triển giao thông vận tải, cảng biển là đầu mối kết nối sản xuất, lưu thông hàng hóa và thương mại quốc tế. Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, việc hiểu rõ vai trò và đặc điểm từng khu cảng là nền tảng quan trọng trong hoạch định logistic dài hạn.
Trong chuỗi logistic, cảng biển đóng vai trò trung tâm trung chuyển giữa vận tải biển và vận tải nội địa. Nếu cảng có kết nối tốt với đường bộ, đường thủy nội địa và hệ thống kho bãi, quá trình giao nhận sẽ diễn ra thuận lợi hơn. Ngược lại, những cảng có hạ tầng sau cảng hạn chế thường phát sinh ùn tắc, kéo dài thời gian làm hàng và làm tăng chi phí logistic.
Cảng Hải Phòng là đầu mối vận chuyển đường biển lớn nhất khu vực phía Bắc, phục vụ trực tiếp cho các tỉnh công nghiệp trọng điểm như Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Dương, Thái Nguyên. Với lợi thế vị trí gần các khu sản xuất và mạng lưới giao thông kết nối rộng, đây là lựa chọn quen thuộc của nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu khi tổ chức vận chuyển đường biển tại miền Bắc.
Hệ thống cảng Hải Phòng bao gồm các bến trong sông như Đình Vũ, Tân Vũ, Nam Hải Đình Vũ và khu cảng nước sâu Lạch Huyện. Các bến trong sông phù hợp với tuyến nội Á nhờ tần suất tàu dày, thời gian chờ ngắn và gần các kho CFS, thuận tiện cho việc gom hàng và phân phối.
Đối với các tuyến vận chuyển đường biển đi Mỹ và châu Âu, cảng nước sâu Lạch Huyện là lựa chọn phù hợp nhờ khả năng tiếp nhận tàu container trọng tải lớn và khai thác tuyến đi thẳng. Việc không phải trung chuyển giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian vận chuyển và hạn chế rủi ro chậm lịch tàu.
Do lưu lượng hàng hóa lớn, doanh nghiệp cần chủ động kế hoạch vận chuyển và booking tàu sớm, đặc biệt trong mùa cao điểm xuất khẩu. Việc lựa chọn đúng khu cảng theo tuyến đi giúp hạn chế chi phí phát sinh và tối ưu hiệu quả vận chuyển đường biển.
Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần tính toán phí hạ tầng cảng biển áp dụng riêng tại Hải Phòng và cập nhật các chính sách liên quan đến khu kinh tế Đình Vũ Cát Hải. Nếu tận dụng tốt lợi thế hạ tầng và vị trí, doanh nghiệp có thể cải thiện đáng kể tốc độ luân chuyển hàng hóa và chi phí logistic.
Cảng Cái Mép Thị Vải giữ vị trí đặc biệt trong mạng lưới cảng biển Việt Nam nhờ khả năng tiếp nhận tàu container siêu lớn và khai thác tuyến vận chuyển đường biển đi thẳng các thị trường xa. Đây hiện là cụm cảng duy nhất tại phía Nam có dịch vụ tàu mẹ trực tiếp đi bờ Đông và bờ Tây nước Mỹ cũng như châu Âu mà không cần trung chuyển qua các cảng trung gian trong khu vực.
Khác với các cảng nội đô, Cái Mép Thị Vải cho phép tàu mẹ khai thác trực tiếp các tuyến xuyên đại dương nhờ luồng hàng hải Vũng Tàu Thị Vải đã được nạo vét sâu khoảng mười lăm phẩy năm mét. Điều này giúp tàu lớn ra vào ổn định cả ngày lẫn đêm và giảm phụ thuộc vào thủy triều.
Ngoài ra, khu vực Cái Mép Hạ đang hình thành hệ sinh thái logistic với trung tâm logistics và định hướng khu thương mại tự do. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp lựa chọn trung chuyển container bằng sà lan từ các ICD tại TP Hồ Chí Minh hoặc Đồng Nai xuống Cái Mép, qua đó tiết kiệm chi phí đáng kể so với vận chuyển bằng xe đầu kéo đường bộ.
Hạ tầng cầu cảng tại Cái Mép Thị Vải được đầu tư đồng bộ, hiện đã tiếp nhận tàu container trọng tải trên hai trăm nghìn DWT. Năng lực này giúp cụm cảng trở thành trung tâm logistic chiến lược của phía Nam, đặc biệt phù hợp với các doanh nghiệp có kế hoạch xuất khẩu dài hạn sang Mỹ và châu Âu.
Trong thực tế khai thác, việc tàu lớn cập cảng ổn định giúp hãng tàu duy trì lịch chạy cố định, từ đó doanh nghiệp dễ chủ động kế hoạch sản xuất và giao hàng. Đây là yếu tố quan trọng để hạn chế rủi ro trễ hợp đồng và gián đoạn chuỗi cung ứng.
Hệ thống cảng TP Hồ Chí Minh vẫn đóng vai trò lớn trong vận chuyển hàng hóa, đặc biệt với thị trường nội địa và các tuyến khu vực châu Á. Với lợi thế gần các khu công nghiệp và trung tâm tiêu thụ lớn, đây là khu vực cảng có mật độ khai thác container cao nhất cả nước.
Cảng Cát Lái hiện là cảng container lớn nhất Việt Nam về sản lượng, tập trung phần lớn hàng container xuất nhập khẩu của khu vực phía Nam. Doanh nghiệp khi làm hàng qua Cát Lái cần lưu ý phí hạ tầng cảng biển TP Hồ Chí Minh đã được áp dụng thu phí điện tử và ảnh hưởng trực tiếp đến giá vốn.
Trong khi đó, cảng Hiệp Phước tại Nhà Bè đang trở thành hướng dịch chuyển chiến lược, phù hợp với hàng rời, hàng tổng hợp và các tàu container cỡ trung. Việc sử dụng Hiệp Phước giúp giảm áp lực giao thông và thời gian vận chuyển trong khu vực nội đô.
Một lợi thế lớn của hệ thống cảng TP Hồ Chí Minh là kết nối sà lan mạnh mẽ. Phần lớn hàng hóa từ Đồng bằng sông Cửu Long được vận chuyển bằng đường thủy lên cảng, giúp giảm chi phí và ổn định chuỗi logistic.
Hình thức vận chuyển này đặc biệt phù hợp với hàng khối lượng lớn, không yêu cầu giao gấp, đồng thời giúp doanh nghiệp tránh được rủi ro ùn tắc giao thông đường bộ và chi phí phát sinh trong mùa cao điểm.
Cảng Đà Nẵng là cửa ngõ vận chuyển đường biển quan trọng của miền Trung và là điểm cuối của Hành lang kinh tế Đông Tây. Đây là lợi thế giúp kết nối hàng hóa từ Lào và khu vực Đông Bắc Thái Lan ra thị trường quốc tế thông qua đường biển.
Nhờ vị trí nằm giữa trục Bắc Nam và kết nối trực tiếp với các cửa khẩu như Lao Bảo, cảng Đà Nẵng phù hợp cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu hàng nông sản, khoáng sản từ Lào. Việc sử dụng cảng Đà Nẵng giúp rút ngắn quãng đường vận chuyển so với việc đưa hàng về các cảng phía Bắc hoặc phía Nam.
Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp tại miền Trung và Tây Nguyên ưu tiên lựa chọn Đà Nẵng để tối ưu chi phí vận chuyển đường biển và thời gian giao hàng.
Cảng Đà Nẵng đáp ứng tốt nhu cầu xuất nhập khẩu hàng tổng hợp, container và hàng dự án, đặc biệt với các mặt hàng có giá trị như điện tử và dệt may. Quy trình làm hàng tại cảng được đánh giá cao về tốc độ và tính ổn định.
Dù quy mô hiện tại chưa bằng các cảng lớn phía Bắc và phía Nam, vai trò logistic của Đà Nẵng vẫn giữ tính bền vững và có tiềm năng tăng trưởng rõ ràng khi hạ tầng cảng nước sâu được hoàn thiện.
Việc lựa chọn cảng biển phù hợp ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vận chuyển đường biển và chi phí logistic. Doanh nghiệp cần xem xét nhiều yếu tố thay vì chỉ dựa vào khoảng cách địa lý.
Một số tiêu chí quan trọng bao gồm năng lực tiếp nhận tàu, thời gian làm hàng, khả năng kết nối sau cảng và mức độ ổn định trong khai thác. Cảng có hạ tầng tốt và quy trình thông suốt sẽ giúp giảm rủi ro chậm trễ.
Cảng gần khu sản xuất giúp tiết kiệm chi phí vận chuyển nội địa, trong khi cảng có tuyến tàu quốc tế trực tiếp giúp giảm chi phí trung chuyển. Doanh nghiệp cần cân đối tổng chi phí thay vì chỉ nhìn vào cước vận chuyển đường biển.
Để tối ưu hiệu quả, doanh nghiệp nên làm việc với đơn vị logistic có kinh nghiệm, am hiểu hệ thống cảng biển và quy trình khai thác. Việc được tư vấn đúng ngay từ đầu giúp doanh nghiệp lựa chọn tuyến vận chuyển, cảng biển và phương án giao nhận phù hợp với thực tế kinh doanh.
VDM Forwarder là đơn vị cung cấp dịch vụ logistics tổng thể, tập trung vào vận chuyển đường biển cho hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp. Với kinh nghiệm thực tế trong xử lý hàng container, hàng rời và hàng dự án, VDM Forwarder hỗ trợ khách hàng từ khâu tư vấn lựa chọn cảng biển, tuyến vận chuyển phù hợp đến booking tàu, khai báo hải quan và tổ chức giao nhận nội địa.
Trong bối cảnh hệ thống cảng biển và hạ tầng vận tải đường biển tại Việt Nam vẫn tồn tại nhiều áp lực về chi phí và tiến độ, việc hợp tác với một đơn vị logistics am hiểu thị trường là yếu tố quan trọng. VDM Forwarder đồng hành cùng doanh nghiệp trong từng lô hàng, đưa ra giải pháp vận chuyển đường biển phù hợp với đặc thù hàng hóa, giúp kiểm soát chi phí và đảm bảo kế hoạch giao hàng ổn định.
Nhận bảng giá dịch vụ vận chuyển và tư vấn giải pháp logistics tối ưu từ chuyên gia của chúng tôi.
Chúng tôi luôn sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ bạn 24/7.
