Từ những góc nhìn thực tiễn của các chuyên gia đầu ngành, bài viết này sẽ phân tích chi tiết thực trạng hiện nay và đề xuất những giải pháp hoàn thiện hạ tầng logistics đồng bộ tại Việt Nam.
Theo Tiến sỹ Bùi Bá Nghiêm, Chuyên gia cao cấp Cục Xuất nhập khẩu thuộc Bộ Công Thương, hạ tầng logistics hiện nay đã được xã hội nhìn nhận với vị thế hoàn toàn khác. Thay vì chỉ xem như một ngành dịch vụ hỗ trợ đơn thuần cho việc buôn bán, mạng lưới giao nhận đã thực sự trở thành một trụ cột chiến lược. Đây là nền tảng cốt lõi chi phối trực tiếp đến hiệu quả vận hành của toàn bộ chuỗi sản xuất và lưu thông hàng hóa trên cả nước.
Trong những năm qua, nguồn vốn đầu tư công và tư nhân đã liên tục đổ về các dự án giao thông trọng điểm. Hệ thống kho bãi, bến cảng, sân bay và trung tâm phân phối đang dần hình thành tại nhiều vùng kinh tế trọng điểm. Sự phát triển hạ tầng logistics tạo bệ phóng vững vàng cho doanh nghiệp đẩy mạnh giao thương nội địa cũng như đưa nông sản, hàng công nghiệp vươn ra các thị trường lớn trên thế giới.
Dưới góc nhìn quản lý, chuyên gia Bộ Công Thương nhận định thước đo chuẩn xác nhất của hạ tầng logistics nằm ở việc đưa hàng đến đích đúng hẹn với chi phí tối ưu. Doanh nghiệp cần đảm bảo chất lượng hàng hóa được giữ nguyên vẹn sau quãng đường vận chuyển dài. Vì vậy, các địa phương cần ưu tiên nguồn lực để giải quyết những nút thắt đang cản trở hiệu quả hoạt động chung của toàn bộ mạng lưới giao nhận.
Mặc dù đã đạt được nhiều bước tiến lớn, bức tranh hạ tầng logistics tại nước ta vẫn bộc lộ những rào cản cản trở sự bứt phá của doanh nghiệp.
Tiến sỹ Bùi Bá Nghiêm chỉ ra rằng điểm nghẽn lớn nhất trong việc khai thác hạ tầng logistics chính là khả năng kết nối giữa các trung tâm phân phối và hệ thống giao thông. Dù các cấp chính quyền đã dành nhiều sự quan tâm cho việc xây dựng đường sá, cầu cống hay cảng biển, sự gắn kết giữa các cấu phần vẫn còn rời rạc. Rất nhiều kho bãi quy mô lớn mọc lên nhưng lại nằm cách xa các cụm công nghiệp tập trung. Việc thiếu vắng các tuyến đường kết nối trực tiếp khiến hàng hóa sản xuất ra phải chịu thêm nhiều khâu vận chuyển trung gian. Việc bốc dỡ qua nhiều trạm làm gia tăng chi phí lưu kho và gây lãng phí thời gian của các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng.
Thực tế hiện nay cho thấy luồng hàng từ nhà máy ra các cảng biển lớn vẫn phải dựa vào đường bộ là chủ yếu. Sự mất cân đối này trong hạ tầng logistics tạo ra áp lực giao thông nặng nề lên các trục quốc lộ, khiến nguy cơ ùn tắc luôn thường trực. Việc đầu tư cơ sở vật chất ở một số nơi còn mang tính cục bộ theo địa giới hành chính, chưa gắn liền với bức tranh toàn vùng kinh tế. Tình trạng mạnh ai nấy làm khiến tài nguyên bị phân tán, trong khi các mắt xích vận chuyển quan trọng lại thiếu vốn đầu tư. Nếu không sớm khắc phục tình trạng này, hiệu quả khai thác của toàn bộ mạng lưới giao nhận sẽ bị kìm hãm đáng kể.
Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Trần Ngọc Khánh, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam ghi nhận sự bứt phá của hạ tầng logistics thông qua các cảng nước sâu hiện đại như Cái Mép Thị Vải hay Lạch Huyện. Cùng với tuyến cao tốc Bắc Nam, hệ thống cảng biển đã mở đường cho hàng Việt xuất khẩu thẳng sang các thị trường lớn mà không cần trung chuyển qua Singapore. Dù vậy, ông Khánh bày tỏ sự lo ngại sâu sắc khi chi phí giao nhận nội địa tính trên mỗi tấn hàng di chuyển một km vẫn ở mức rất cao. Lý do căn bản là vì vận tải đường bộ hiện đang phải gánh vác tới 80 đến 90% tổng khối lượng hàng hóa lưu thông trên toàn quốc.
Sự phụ thuộc quá lớn vào xe tải và xe container khiến cước vận chuyển trở thành gánh nặng lớn cho các đơn vị kinh doanh. Trong khi đó, các phương thức vận chuyển đường biển nội địa và đường sắt sở hữu giá thành cạnh tranh hơn lại chưa được khai thác đúng tiềm năng do thiếu sự đồng bộ cần thiết. Thực tế này biến mục tiêu cắt giảm chi phí logistics xuống mức 14 phần trăm vào giai đoạn năm 2030 đến năm 2035 thành một thách thức rất cam go. Bên cạnh đó, việc bố trí các trung tâm hạ tầng logistics tại nhiều khu công nghiệp vẫn còn phân tán. Sự thiếu hụt các tuyến đường kết nối chặng cuối từ phân xưởng sản xuất ra đến các cửa khẩu đang bào mòn sức cạnh tranh của hàng hóa nước ta.
Nhìn vào bài học thực tiễn từ các tỉnh phát triển công nghiệp, chúng ta sẽ thấy rất rõ vai trò của một hệ thống hạ tầng logistics hoàn chỉnh.
Chia sẻ tại tọa đàm do Tạp chí Công Thương tổ chức, ông Nguyễn Thế Thi, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh cho biết kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh trong 8 tháng đầu năm 2026 đã vượt mốc 130 tỷ USD. Trong đó, cả chiều xuất khẩu và nhập khẩu đều ghi nhận con số ấn tượng khi đạt trên 65 tỷ USD. Với sự hiện diện của hàng loạt tập đoàn công nghệ toàn cầu, dịch vụ vận chuyển hàng hóa tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất và thời hạn giao hàng cho các đối tác quốc tế. Để đáp ứng khối lượng hàng khổng lồ, tỉnh đã chủ động định hướng hạ tầng logistics theo mô hình đa phương thức hiện đại thay vì chỉ trông chờ vào đường bộ.
Tỉnh Bắc Ninh đã phân chia cụ thể từng khu vực để phát huy thế mạnh riêng, tiêu biểu như Quế Võ tập trung vào đường thủy và cảng cạn, còn ga Kép phục vụ đường sắt liên vận quốc tế. Minh chứng rõ nét là Tân Cảng Quế Võ đã phục vụ hơn 40 doanh nghiệp, trong khi cảng cạn Tri Phương đạt sản lượng hơn 41000 TEU sau 7 tháng vận hành. Đáng chú ý, dự kiến đến năm 2027 khi Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đi vào hoạt động, địa phương sẽ mở ra bước ngoặt mới cho khâu vận chuyển hàng hóa giá trị cao và thương mại điện tử. Đây là minh chứng cho việc hoàn thiện hạ tầng logistics đồng bộ sẽ mang lại động lực tăng trưởng bền vững cho kinh tế.
Dù đạt được nhiều thành quả rất đáng tự hào, lãnh đạo Sở Công Thương Bắc Ninh cũng thẳng thắn thừa nhận địa phương vẫn còn những vướng mắc cần giải quyết. Đường bộ tại đây vẫn chiếm tỷ trọng vận chuyển áp đảo, trong khi tiềm năng giao thông đường sông và đường sắt vẫn chưa được khai thác tương xứng với vị thế vốn có. Đại diện Sở Công Thương nhấn mạnh rằng lợi thế của một vùng kinh tế không thể gói gọn trong một bến bãi hay một đoạn đường riêng lẻ. Mục tiêu cao nhất là phải kiến tạo nên một hệ thống hạ tầng logistics hoàn chỉnh nhằm phục vụ tốt nhất cho các nhà máy và khu công nghiệp trên địa bàn.
Muốn hiện thực hóa tầm nhìn này, yêu cầu cấp bách đặt ra là phải tính toán quỹ đất dành cho hạ tầng logistics ngay từ khâu lập quy hoạch tổng thể. Các dự án xây dựng hạ tầng logistics thường đòi hỏi quy mô vốn đầu tư rất lớn nhưng thời gian thu hồi vốn lại tương đối kéo dài. Vì thế, nguồn ngân sách nhà nước nên tập trung vào việc kiến tạo các trục giao thông kết nối dùng chung giữa các địa phương lân cận. Các hạng mục kho bãi chuyên dụng và dịch vụ bốc xếp còn lại cần đẩy mạnh cơ chế thu hút vốn xã hội hóa từ các doanh nghiệp tư nhân nhằm giảm bớt áp lực tài chính công.
Từ thực trạng hiện nay, ông Trần Ngọc Khánh đưa ra ba nhóm giải pháp trọng tâm nhằm sớm tháo gỡ điểm nghẽn cho hạ tầng logistics nước nhà. Trước hết là ưu tiên nguồn lực để nâng cấp mạnh mẽ mạng lưới đường sắt và các tuyến đường thủy nội địa. Việc chuyển dịch một phần khối lượng hàng hóa sang hai phương thức này sẽ giúp san sẻ bớt gánh nặng đang đè lên đường bộ, từ đó kéo giảm đáng kể chi phí vận chuyển trên mỗi đơn vị hàng hóa cho các chủ hàng.
Giải pháp tiếp theo là tập trung giải quyết triệt để các điểm nghẽn kết nối ở chặng cuối cùng. Tuyến đường nối từ các phân xưởng sản xuất, khu chế xuất đến các trung tâm hạ tầng logistics và cửa khẩu biên giới cần được mở rộng và nâng cấp đồng bộ. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần định hướng phát triển những siêu trung tâm giao nhận hàng hóa hiện đại nằm dọc theo trục kinh tế Bắc Nam và bám sát các tuyến cao tốc huyết mạch của quốc gia.
Phát triển hạ tầng logistics đồng bộ là một hành trình dài hạn đòi hỏi sự chung sức từ các cấp chính quyền đến cộng đồng doanh nghiệp. Chỉ khi những rào cản về cơ chế, quỹ đất và kết nối giao thông liên vùng được khơi thông hoàn toàn, mạng lưới phân phối mới trở thành đòn bẩy vững chắc. Một hệ sinh thái giao thương thông suốt sẽ tiếp thêm sức mạnh cho doanh nghiệp Việt Nam tự tin cạnh tranh sòng phẳng trên trường quốc tế.
Khi lựa chọn VDM Forwarder làm người đồng hành, doanh nghiệp sẽ trút bỏ được mọi nỗi lo trong khâu luân chuyển hàng hóa. Bằng việc tận dụng tối đa mạng lưới kết nối trên toàn thế giới, chúng tôi thiết kế những lộ trình giao nhận an toàn và cắt giảm triệt để cước phí cho bạn. Nỗi ám ảnh về giấy tờ thông quan phức tạp sẽ được đội ngũ nhân sự giàu kinh nghiệm giải quyết nhanh gọn, tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật. Khâu lưu kho cũng được giám sát khắt khe, giữ cho mọi sản phẩm luôn nguyên vẹn từ lúc nhận đến lúc giao. Chúng tôi luôn chủ động vạch ra các phương án đối phó rủi ro để đảm bảo dòng chảy cung ứng của bạn không bao giờ bị đứt gãy.
Thành công lớn nhất của VDM Forwarder nằm ở sự an tâm và tin tưởng của đối tác sau mỗi chuyến hàng. Từng cá nhân trong công ty đều không ngừng học hỏi, rèn luyện kỹ năng nhằm cam kết đưa sản phẩm đến đúng nơi, đúng thời điểm. Hãy kết nối với VDM Forwarder ngay bây giờ. Đội ngũ tư vấn luôn sẵn sàng lắng nghe và xây dựng một kế hoạch giao nhận riêng biệt, đáp ứng trúng nhu cầu kinh doanh thực tế của bạn.
Nhận bảng giá dịch vụ vận chuyển và tư vấn giải pháp logistics tối ưu từ chuyên gia của chúng tôi.
Chúng tôi luôn sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ bạn 24/7.
