Hãy cùng tìm hiểu chi tiết về những rào cản hiện tại cũng như các giải pháp thực tiễn nhất để giải cứu ngành logistics qua bài viết dưới đây.
Thực tế cho thấy hệ thống vận tải đang phải đối mặt với một giai đoạn vô cùng căng thẳng do chi phí năng lượng tăng vọt đẩy nhiều doanh nghiệp vào thế bí. Khi giá dầu thô tăng lên mức 36% thì nhiều nhà cung cấp dịch vụ vận tải đường bộ buộc phải tạm ngưng nhận đơn hàng vì lý do không mua được dầu. Việc thiếu hụt nhiên liệu cản trở trực tiếp quá trình giao nhận hàng hóa thiết yếu của ngành logistics.
Ngay cả khi nguồn cung dầu ổn định trở lại vào ngày hôm sau thì mọi thỏa thuận giá cước cố định trước đó đều trở nên vô nghĩa. Các bên liên quan phải ngồi lại đàm phán từng chuyến xe từ đầu. Cuối cùng phần chi phí đội lên sẽ được tính thẳng vào giá thành sản phẩm và người tiêu dùng là đối tượng gánh chịu mọi hậu quả. Tình trạng biến động chi phí làm suy yếu khả năng cạnh tranh của nhiều tổ chức kinh doanh.
Tình trạng thiếu hụt năng lượng của ngành logistics toàn cầu đã trở nên quá rõ ràng. Tại nhiều quốc gia thì chính phủ bắt đầu kêu gọi người dân hạn chế di chuyển và tiết kiệm nhiên liệu trong sinh hoạt lẫn sản xuất. Dự trữ xăng dầu quốc gia của Việt Nam thực tế chỉ đủ dùng trong khoảng 7 ngày tạo ra sức ép cực lớn cho các công ty luân chuyển hàng hóa.
Hàng chục năm qua nền kinh tế thế giới vận hành chủ yếu dựa trên nguồn nhiên liệu diesel. Khoảng 80% lượng hàng hóa thương mại quốc tế đi bằng tàu biển chạy dầu. Trên bờ thì toàn bộ chuỗi phân phối từ xe nâng đến đầu kéo đều phụ thuộc vào cùng một nguồn năng lượng đó. Sự phụ thuộc quá lớn tạo ra nguy cơ đình trệ toàn hệ thống khi có biến động xảy ra.
Tình hình giá cước biển gần như nằm ngoài tầm kiểm soát của ngành logistics Việt Nam. 90% thị phần vận tải biển nằm trong tay các hãng tàu ngoại quốc khiến chúng ta hoàn toàn thụ động trước các cuộc khủng hoảng giá nhiên liệu. Mọi thay đổi về chi phí trên toàn cầu đều tác động trực tiếp đến các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trong nước.
Khủng hoảng tại vịnh Ba Tư bước sang ngày thứ 17 kể từ khi eo biển Hormuz bị phong tỏa đã giáng đòn mạnh vào hoạt động vận chuyển. Song song đó là ngày thứ 848 của khủng hoảng Biển Đỏ vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt khi eo Bab al Mandab tiếp tục bị bít kín. Từ ngày mùng 3 tháng 3 thì hàng loạt hãng tàu ngừng nhận hàng đến cảng lớn nhất vùng Vịnh là Jebel Ali.
Đến ngày 11 tháng 3 thì hãng tàu lớn thứ ba thế giới là CMA CGM buộc phải chọn giải pháp dỡ hàng tại các cảng ven bờ vịnh Oman cách Dubai 250 km đường bộ. Việc các nút thắt giao thương đường biển bị phong tỏa khiến quá trình lưu thông đình trệ nghiêm trọng. Hệ thống phân phối nội địa cũng chịu ảnh hưởng nặng nề khi chuỗi cung ứng liên tục đứt gãy và chậm trễ.
Cước phí vận tải biển từ Việt Nam đi Jebel Ali vốn chỉ khoảng 1000 USD cho một container nay tăng lên gấp đôi vì phải gánh thêm phụ phí rủi ro. Mức cước phí mới bắt buộc cộng thêm 1200 USD phụ phí chiến tranh và liên tục cập nhật hàng tuần gây hoang mang cho doanh nghiệp xuất khẩu. Dòng tiền của các đơn vị vận chuyển bị bào mòn một cách nhanh chóng.
Các mặt hàng không thể chở bằng đường bộ như dầu thô hay hóa dầu và khí hóa lỏng vẫn bị ách tắc hoàn toàn. Ngành logistics đang lâm vào cảnh khủng hoảng chi phí do giá cước vượt quá sức chịu đựng. Khủng hoảng hiếm khi chấm dứt nhanh và đang xảy ra thường xuyên hơn buộc các đơn vị kinh doanh phải thay đổi cách thức hoạt động.
Trước những thách thức bủa vây thì các chuyên gia đã đề xuất 3 mảnh ghép thiết thực nhằm tháo gỡ khó khăn cho các công ty vận tải. Việt Nam là cường quốc gia công và xuất khẩu nông sản nên việc tìm ra bài toán hiệu quả năng lượng là vô cùng quan trọng đối với ngành logistics. Sự thay đổi là bắt buộc để duy trì dòng chảy thương mại ổn định.
Ngành logistics Việt Nam hoàn toàn có thể chủ động định hình lại quy trình hoạt động vận tải để vươn lên mạnh mẽ. Nền tảng dữ liệu công nghệ sẽ đóng vai trò then chốt trong công cuộc tối ưu hóa chi phí năng lượng. Sự kết hợp giữa quy trình mới và công nghệ hiện đại sẽ giải quyết được những lãng phí đang tồn tại.
Điểm yếu lớn nhất của mạng lưới nội địa là tỷ lệ xe tải chạy không tải chiều về quá cao. Lượng xe chở hàng chạy rỗng tuyến Bắc Nam hiện nay lên đến 70% theo khảo sát của Viện Chiến lược và phát triển Giao thông vận tải. Tình trạng chạy rỗng trực tiếp làm chi phí vận tải đường bộ tăng thêm khoảng 30% so với giá trị thật.
Để khắc phục sự lãng phí thì các đơn vị kinh doanh cần áp dụng ngay giải pháp xe ghép tuyến cố định. Ở Nhật Bản thì việc chọn phương án xe ghép chạy tuyến cố định giúp tiết kiệm 30% chi phí. Khách hàng sử dụng dịch vụ của ngành logistics chỉ cần đặt chỗ trước 2 đến 3 ngày là có thể tối ưu hóa ngân sách vận chuyển một cách dễ dàng.
Nhà nước đang nắm trong tay dữ liệu về xe tải và hành trình theo Nghị định số 10 của chính phủ. Cơ sở dữ liệu là nền tảng vững chắc để cơ quan quản lý đóng vai trò điều phối mạng lưới giao thông. Việc ghép xe hiện nay tại một số công ty khởi nghiệp thử nghiệm vẫn chủ yếu qua các nhóm Zalo manh mún nên rất cần một hệ thống quản lý chuyên nghiệp hơn.
Tính đến năm 2025 thì đường sắt Việt Nam chỉ chiếm 0,18% khối lượng hàng hóa. Tỷ lệ luân chuyển hàng hóa toàn quốc qua đường sắt đạt vỏn vẹn 0,66% khối lượng. Ở nhiều quốc gia thì mạng lưới đường sắt luôn đóng vai trò xương sống của ngành logistics giúp đảm bảo khối lượng lớn hàng hóa thông suốt.
Theo dữ liệu của cơ quan năng lượng quốc tế thì đường sắt chở hàng chỉ tiêu thụ khoảng 0,2 MJ cho mỗi tấn km. Xe tải đường bộ thường tiêu thụ từ 1 đến 2 MJ cho cùng quãng đường. Có thể thấy xe tải tiêu thụ năng lượng nhiều hơn gấp 5 đến 10 lần so với đường sắt khiến chúng ta lãng phí nguồn lực cực kỳ trầm trọng.
Chúng ta chưa cần đường sắt cao tốc ngay lúc này mà chỉ cần nâng cấp hệ thống hiện có và đưa tỷ lệ hàng hóa thông quan lên mức 20%. Cục diện phân phối sẽ thay đổi hoàn toàn nếu làm được kỳ tích đó. Vai trò gần như bằng không của đường sắt tạo ra điểm nghẽn chiến lược mỗi khi các đơn vị kinh doanh đối mặt rủi ro thiếu hụt xăng dầu.
Điện hóa các phương tiện vận tải đường bộ và đường sắt là hướng đi đúng đắn của ngành logistics toàn cầu trong dài hạn. Quá trình chuyển dịch năng lượng giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào nguyên liệu hóa thạch đang biến động liên tục. Việc thay thế máy móc thiết bị cần được nhìn nhận một cách thực tế và bài bản để tránh rủi ro đầu tư.
Khoảng 54% lượng điện của Việt Nam hiện nay vẫn đến từ nguồn nhiệt điện than. Việc chuyển đổi phương tiện sang dùng điện mà không đầu tư vào năng lượng sạch như điện hạt nhân thì chỉ là dịch chuyển sự phụ thuộc chứ không giải quyết tận gốc vấn đề. Các doanh nghiệp hoạt động trong ngành logistics cần hiểu rõ bản chất để lên kế hoạch thích ứng an toàn.
Việc nâng cấp cơ sở hạ tầng sạc điện đòi hỏi tầm nhìn xa và sự cam kết lâu dài từ các tổ chức quản lý vận tải. Sự phối hợp đồng bộ giữa chính phủ và các công ty chuyên chở sẽ tạo ra nền tảng vững chắc cho quy trình vận hành thân thiện với môi trường. Các quyết sách đầu tư sớm vào nguồn điện sạch mang tính sống còn để hiện thực hóa giấc mơ điện hóa.
Những giải pháp như ghép xe tải hay đầu tư đường sắt và điện hóa phương tiện vốn đã được đem ra bàn luận nhiều lần trong các báo cáo chính sách. Vấn đề lớn nhất ngăn cản sự phát triển của hệ thống giao nhận là sự thiếu quyết liệt để thực sự bắt tay vào làm. Cuộc khủng hoảng hiện tại với những chuyến xe tải chạy rỗng là một lời nhắc nhở sâu sắc cho ngành logistics Việt Nam.
Các hợp đồng trở nên vô hiệu sau một đêm tạo ra sức ép khốc liệt buộc các công ty vận chuyển phải thay đổi cách làm việc ngay lập tức. Việc các container hàng hóa mắc kẹt ngoài vịnh Oman đòi hỏi các tổ chức kinh doanh phải có phương án ứng phó nhanh nhạy. Những khó khăn trước mắt sẽ là động lực khổng lồ để các đơn vị bắt tay vào hành động thực tiễn.
Mọi quyết định tối ưu hóa quy trình vận hành ngay từ bây giờ là chìa khóa mở ra sự ổn định cho mạng lưới thương mại trong những thập kỷ tiếp theo. Các nhà quản lý vận tải cần biến nhận thức thành hành động cụ thể để xây dựng một mạng lưới luân chuyển hàng hóa vững chắc. Các doanh nghiệp thuộc ngành logistics hiện đại phải chủ động vượt qua mọi sóng gió để bảo vệ vị thế cạnh tranh trên thị trường.
VDM Forwarder là đối tác vận chuyển quốc tế giàu kinh nghiệm và gắn bó lâu năm với mảng logistics tại Việt Nam. Từng điều phối vô số lô hàng container đi khắp các châu lục, chúng tôi thấu hiểu những băn khoăn của bạn trước các rủi ro an ninh hàng hải. Đội ngũ của chúng tôi luôn theo sát tình hình thực tế để xây dựng các phương án lộ trình linh hoạt, qua đó đảm bảo hàng hóa cập bến an toàn và trọn vẹn nhất.
Chúng tôi cam kết mang đến dịch vụ tận tâm với nguồn thông tin minh bạch và luôn sát cánh hỗ trợ bạn xử lý mọi vấn đề phát sinh trong suốt chuyến đi. Sự an tâm của khách hàng luôn được ưu tiên cao nhất. Chính niềm tin vững chắc từ phía đối tác là động lực lớn lao giúp VDM Forwarder tiếp tục vươn xa và khẳng định chỗ đứng vững chắc trong lĩnh vực vận tải biển.
Nhận bảng giá dịch vụ vận chuyển và tư vấn giải pháp logistics tối ưu từ chuyên gia của chúng tôi.
Chúng tôi luôn sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ bạn 24/7.
